Advies Gezondheidsraad

Baarmoederhalskanker geplaatst op dinsdag 24 mei 2011

Advies Gezondheidsraad bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker

Het advies van de Gezondheidsraad

De Gezondheidsraad heeft op 24 mei 2011 aan de minister van Volksgezondheid Welzijn en Sport een advies aangeboden over mogelijkheden om het bevolkingsonderzoek naar baarmoederhalskanker te verbeteren.

Waarom een advies van de Gezondheidsraad

Nederland heeft een goed bevolkingsonderzoek, één van de beste in de wereld. Met dit bevolkingsonderzoek kan zelfs voorkomen worden dat baarmoederhalskanker ontstaat. Toch kan het bevolkingsonderzoek beter:

• Een grote groep 30-jarigen en allochtone vrouwen doet niet mee met het bevolkingsonderzoek. De grootste afwijkingen en de meeste baarmoederhalskankers worden juist gevonden bij vrouwen die niet of onregelmatig meedoen aan het bevolkingsonderzoek.
• Er is een nieuwe test ontwikkeld die mogelijk beter is dan de bestaande test.

De minister heeft daarom aan de Gezondheidsraad gevraagd hoe het bevolkingsonderzoek beter kan.

Het advies

De Gezondheidsraad adviseert de volgende aanpassingen om het bevolkingsonderzoek te verbeteren:

 1.  Gebruik bij de beoordeling van het uitstrijkje eerst de nieuwe hrHPV-test.

• In het laboratorium wordt dan eerst gekeken of in het uitstrijkje het humaan papillomavirus (hrHPV) aanwezig is. Dit virus kan baarmoederhalskanker veroorzaken.
• De hrHPV-test is gevoeliger dan de bestaande test. Bij de bestaande test wordt gekeken naar celafwijkingen. Met de nieuwe test wordt gekeken of vrouwen risico lopen op het krijgen van baarmoederhalskanker. Dus dat is in een vroeger stadium.

2.  Als er hrHPV gevonden is wordt het uitstrijkje nog een keer beoordeeld.

• Lang niet alle vrouwen die besmet zijn met hrHPV krijgen baarmoederhalskanker.
• Daarom adviseert de Gezondheidsraad om het uitstrijkje waarin hrHPV is gevonden nog een keer te onderzoeken. Dan wordt nauwkeurig gekeken of er ook relevante afwijkende cellen aanwezig zijn.
• Vrouwen die geen relevante afwijkingen hebben, maar wel hrHPV-positief zijn, krijgen voor de zekerheid wel extra controles.

3.  Nodig vrouwen minder vaak uit voor het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker.

• Beoordeling met de nieuwe hrHPV-test geeft langer zekerheid dat de kans op afwijkingen erg klein is.

 

Daarom adviseert de Gezondheidsraad om vrouwen minder vaak uit te nodigen voor het bevolkingsonderzoek.

4.  Probeer de deelname te vergroten. Bijvoorbeeld door meer vrouwen uit te nodigen met een afspraak op datum en tijd. En stuur een thuistest op naar vrouwen die niet reageren op de uitnodiging voor het bevolkingsonderzoek.

• Met een thuistest kunnen vrouwen zelf een “uitstrijkje” maken en opsturen naar het laboratorium.
• Er is wel een nadeel aan deze thuistest. Er kan alleen maar gekeken worden of er hrHPV aanwezig is. En niet of er relevante afwijkende cellen zijn.
• Als er hrHPV wordt gevonden, moet er daarom nog een uitstrijkje gemaakt worden bij de huisarts of de assistent.

 

5.  Verlaag de leeftijd voor een eerste uitnodiging voor het bevolkingsonderzoek niet.

Vrouwen worden nu op hun 30^e uitgenodigd. Dat blijft zo. Er is gekeken of het zinvol is de  leeftijd te verlagen. Volgens de Gezondheidsraad zijn de nadelen groter dan de voordelen:

• De kans op een hrHPV-infectie onder de 30 jaar is erg groot. Ongeveer 10% heeft een hrHPV-infectie. Maar het lichaam ruimt het virus bijna altijd weer op.
• Bij een verlaging van de leeftijd onder de 30 zullen daarom te veel vrouwen onterecht ongerust worden en een onnodig vervolgonderzoek of een behandeling krijgen.
• Dit terwijl de kans op baarmoederhalskanker erg klein is bij vrouwen onder de 30 jaar.

Hoe nu verder?

De minister reageert binnen drie maanden op het advies van de Gezondheidsraad. De aanbevelingen van de Gezondheidsraad betekenen veel en complexe aanpassingen van het huidige bevolkingsonderzoek. Daarom moet eerst onderzocht worden of en hoe de aanpassingen gedaan kunnen worden. Daarna neemt de minister een besluit over mogelijke veranderingen in het bevolkingsonderzoek. Dan kunnen de voorbereidingen van start gaan. Het duurt dus een paar jaar voordat de nieuwe testmogelijkheden kunnen worden gebruikt.

Tot die tijd is er nog steeds een goed bevolkingsonderzoek!

HPV en baarmoederhalskanker

Baarmoederhalskanker is een zeldzame complicatie van een chronische infectie met hrHPV. Het humaan papillomavirus (HPV) is een seksueel overdraagbaar virus.

Er zijn meer dan 80 verschillende typen HPV. De hoogrisico HPV (hrHPV) typen veroorzaken baarmoederhalskanker. De andere typen HPV zijn niet schadelijk. Het hrHPV is erg besmettelijk.

Bijna iedereen raakt ooit geïnfecteerd met HPV. Het lichaam ruimt het HPV-virus bijna altijd weer zelf op. Dit kan 1 tot 2 jaar duren. Soms kan het lichaam het virus niet goed opruimen en blijft het langer aanwezig. Het wordt een langdurige infectie waardoor de kans op baarmoederhalskanker toeneemt.

Er is geen geneesmiddel tegen een hrHPV-infectie. Als baarmoederhalskanker op tijd wordt ontdekt, is geen ingrijpende behandeling nodig.

Met het bevolkingsonderzoek kan baarmoederhalskanker, maar ook het voorstadium van baarmoederhalskanker, ontdekt worden. Door een voorstadium te behandelen kan voorkomen worden dat baarmoederhalskanker ontstaat.

Positie van de baarmoederhals en de baarmoedermond:

 

(Tekening: vrouw en baarmoederhals)

 

Een infectie met HPV. Het lichaam ruimt de geïnfecteerde cellen weer op:

 

 

(Tekening: HPV-infectie en herstel (fase 1))

Een infectie met HPV. De infectie veroorzaakt eerst afwijkende cellen. Daarna ruimt het lichaam de afwijkende cellen weer op:

 

 

(Tekening: HPV-infectie en herstel (fase 2)

 Het ontstaan van baarmoederhalskanker:

Tekening: HPV-infectie (fase 3)